Phân tích chi tiết các chi phí trong chăn nuôi gà

  20/07/2024

Chi phí chăn nuôi gà bao gồm thức ăn, con giống, chuồng trại, thuốc thú y, nhân công, điện nước và vận chuyển. Bài viết hướng dẫn cách ghi nhận, lập bảng dự toán và tính chi phí bình quân theo lứa gà thịt hoặc kỳ sản xuất trứng.

Chi phí chăn nuôi gà gồm những khoản nào và làm thế nào để tính được chi phí cho một lứa nuôi? Đây là vấn đề quan trọng khi người chăn nuôi lên kế hoạch vốn, lựa chọn con giống, thức ăn và quy mô đàn. Bên cạnh số tiền bỏ ra ban đầu, cần tính cả những chi phí phát sinh trong quá trình chăm sóc và lượng sản phẩm thực tế thu được.

Bài viết dưới đây tổng hợp bảy nhóm chi phí thường gặp gồm thức ăn, con giống, chuồng trại, thuốc thú y và vắc xin, nhân công, điện nước và vận chuyển. Các khoản này cần được ghi chép theo từng lứa hoặc kỳ sản xuất; không nên áp dụng một bảng giá cố định cho mọi trang trại.

Tổng hợp các chi phí trong chăn nuôi gà

Tùy mục tiêu nuôi gà thịt hay gà đẻ trứng, quy mô, điều kiện chuồng trại và cách tổ chức sản xuất, cơ cấu chi phí sẽ khác nhau. Nên phân biệt chi phí đầu tư ban đầu (chuồng, thiết bị) với chi phí vận hành (thức ăn, thuốc, nhân công, điện nước…) để tránh tính trùng hoặc bỏ sót khi đánh giá hiệu quả.

Dưới đây là các nhóm chi phí chính và những thông tin cần thu thập khi lập dự toán. Lưu ý về đơn giá: Một số mức chi phí được lấy làm ví dụ tham khảo từ năm 2024. Giá thực tế có thể thay đổi theo khu vực, thời điểm, quy mô và điều kiện chăn nuôi, vì vậy cần kiểm tra báo giá trước khi áp dụng.

Chi phí thức ăn chăn nuôi

Thức ăn thường là một khoản chi lớn trong quá trình nuôi gà. Chi phí thực tế không chỉ phụ thuộc vào giá mua mỗi kilogram mà còn liên quan đến lượng ăn, tỷ lệ hao hụt và hiệu quả chuyển đổi thức ăn thành khối lượng cơ thể hoặc sản lượng trứng.

Các loại thức ăn phổ biến

  • Thức ăn công nghiệp: Được sản xuất theo công thức cho những nhóm gà và giai đoạn nhất định, thuận tiện khi quản lý khẩu phần. Cần kiểm tra nhãn, thành phần, hạn sử dụng và giá theo kilogram; không mặc định luôn đắt hơn phương án tự phối trộn khi tính trên cùng hiệu quả chăn nuôi.
  • Thức ăn tự trộn: Có thể sử dụng ngô, đậu tương đã xử lý, cám gạo và các nguyên liệu khác. Ngoài giá nguyên liệu, cần tính công phối trộn, bảo quản, hao hụt và việc đáp ứng nhu cầu năng lượng, protein, axit amin, vitamin, khoáng. Tự trộn không đồng nghĩa chắc chắn tiết kiệm chi phí.
Người chăn nuôi cho đàn gà thả vườn ăn trên lối đất giữa cây xanh
Cho gà ăn theo khẩu phần phù hợp giúp kiểm soát lượng thức ăn sử dụng và chi phí mỗi lứa nuôi.

Nhu cầu dinh dưỡng thay đổi theo giống và giai đoạn phát triển. Gà con cần khẩu phần phù hợp để phát triển; gà thịt cần cân đối dinh dưỡng theo giai đoạn tăng trưởng, còn gà đẻ trứng có yêu cầu riêng về canxi và dinh dưỡng để duy trì sản lượng. Người nuôi có thể tham khảo thêm các nguyên liệu thức ăn tự nhiên cho gà và lưu ý khi sử dụng khi cân nhắc tự phối trộn, nhưng nên đối chiếu với nhu cầu dinh dưỡng thực tế của đàn.

Riêng với trại nuôi gà lấy trứng, việc dự toán còn phụ thuộc vào khẩu phần gà hậu bị và gà đẻ, tỷ lệ đẻ và số trứng đạt yêu cầu. Các yếu tố này được trình bày trong hướng dẫn chăn nuôi gà đẻ trứng.

Cách tính: Chi phí thức ăn = Tổng lượng thức ăn đã sử dụng (kg) × Đơn giá mua thực tế (đồng/kg), cộng chi phí phối trộn và hao hụt nếu chưa nằm trong đơn giá. Cần ghi lượng thức ăn nhập, tồn và sử dụng theo từng lứa nuôi.

Chi phí con giống

Con giống là khoản cần dự toán từ trước khi nhập đàn. Giá mua phụ thuộc vào giống, độ tuổi, thời điểm, nguồn cung, hồ sơ sức khỏe và số lượng đặt mua. Cùng một mức giá trên mỗi con, tổng chi phí thực tế có thể khác nhau nếu tính thêm vận chuyển, hao hụt và chi phí chăm sóc ban đầu.

Đàn gà lông nâu đang ăn và uống quanh máng nhựa màu đỏ trong chuồng
Giá con giống cần được tính cùng chi phí úm và tỷ lệ nuôi sống dự kiến, không chỉ dựa vào giá mua ban đầu.

Chẳng hạn, gà ta lai Mía từng có mức giá tham khảo khoảng 13.000 đồng/con tại thị trường Bắc Giang. Giá mua có thể thay đổi theo độ tuổi, chất lượng con giống, nguồn cung và số lượng đặt hàng. Trước khi nhập đàn, người nuôi nên đối chiếu báo giá và điều kiện giao nhận; đồng thời tham khảo các tiêu chí kiểm tra khi tìm địa chỉ mua gà giống để lựa chọn nguồn cung phù hợp.

Cách tính: Chi phí con giống = Số con nhập × Giá mua mỗi con + Phí giao nhận và các khoản phát sinh trực tiếp. Ví dụ: Nếu mua 1.000 con với giá 13.000 đồng/con, tiền giống là 13.000.000 đồng, chưa tính vận chuyển và chăm sóc ban đầu. Khi dự toán cho đàn nuôi thực tế, cần sử dụng báo giá theo đúng giống và độ tuổi cần mua.

Chi phí xây dựng chuồng trại

Đầu tư chuồng nuôi có thể bao gồm nền, khung, mái, hàng rào, hệ thống thông gió, thiết bị sưởi hoặc làm mát, máng ăn, máng uống, cấp thoát nước và khu xử lý chất thải. Chi phí còn phụ thuộc vào mặt bằng sẵn có, mô hình chuồng kín hay chuồng hở và công suất thiết kế.

Đối với một phương án chuồng nuôi tham khảo, chi phí có thể gồm 20–25 triệu đồng cho vật liệu, 10–12 triệu đồng cho công thợ và 5–7 triệu đồng cho thiết kế chuồng trại. Những khoản này thay đổi đáng kể theo diện tích, kết cấu, địa điểm và quy cách vật liệu. Để tính đủ vốn đầu tư, cần dự toán riêng nền, khung, mái, thiết bị, hệ thống cấp thoát nước, nhân công và chi phí dự phòng.

  • Vật liệu và thi công: Dự toán theo bản vẽ hoặc khối lượng thực tế của nền, móng, mái, vách, lối đi và chi phí nhân công thi công, thay vì dùng một khoảng tiền chung cho mọi quy mô.
  • Thiết bị và hạ tầng: Tính riêng quạt, đèn, hệ thống cấp nước, máng ăn, khu cách ly, vệ sinh và các hạng mục điện dự phòng nếu có.
  • Phân bổ chi phí đầu tư: Với tài sản sử dụng qua nhiều lứa, nên tính phần khấu hao hoặc phân bổ hợp lý cho từng kỳ sản xuất, tránh cộng toàn bộ tiền xây chuồng vào một lứa gà.
Người chăn nuôi đứng quan sát đàn gà trong khu vực sân có hàng rào lưới
Chi phí chuồng trại và khu chăn thả phụ thuộc vào diện tích, vật liệu, thiết bị và điều kiện thực tế.

Khi thiết kế, người nuôi cần tính diện tích theo loại gà, mật độ phù hợp, hệ thống chuồng và khu chăn thả. Với đàn quy mô lớn, bài diện tích và thiết kế chuồng nuôi cho 1.000 con gà là nguồn tham khảo để nhận diện các hạng mục cần có trước khi lập bảng dự toán.

Chi phí thuốc thú y, vắc xin

Chi phí chăm sóc sức khỏe gồm vaccine theo chương trình phòng bệnh phù hợp, vật tư thú y, xét nghiệm khi cần, thuốc điều trị theo chẩn đoán và vật tư vệ sinh, sát trùng. Không phải mọi đàn gà đều cần cùng một loại thuốc hoặc cùng mức ngân sách mỗi tháng.

Hai người kiểm tra đàn gà đẻ trứng nuôi trong hệ thống lồng nhiều tầng
Ngân sách thú y cần tính đến chương trình tiêm phòng, phòng bệnh và điều trị khi có chỉ định chuyên môn.

Có thể tham khảo mức 2.000 đồng/con để hình dung khoản chi cho vắc xin trong một ví dụ dự toán. Với ngân sách thuốc thú y và vắc xin từ 300.000–500.000 đồng/tháng, chi phí 12 tháng tương ứng 3.600.000–6.000.000 đồng/năm; riêng mức 500.000 đồng/tháng tương đương 6 triệu đồng/năm. Chi phí thực tế cần tính theo số lượng gà, lịch phòng bệnh, thuốc sử dụng và phí dịch vụ thú y. Người nuôi có thể tìm hiểu thêm về vai trò của vaccine trong phòng bệnh cho vật nuôi.

Lưu ý về phòng dịch: Với các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như cúm gia cầm, không tự mua thuốc để điều trị đàn theo các công thức truyền miệng. Khi phát hiện dấu hiệu nghi ngờ, cần báo cơ quan thú y địa phương và thực hiện hướng dẫn phòng, chống dịch. Tổ chức Thú y Thế giới (WOAH) cũng nhấn mạnh vai trò của giám sát, an toàn sinh học và thông báo sớm.

Cách tính: Tổng chi phí thú y = Tiền vắc xin + Thuốc và vật tư sử dụng thực tế + Phí xét nghiệm, dịch vụ và vệ sinh phòng bệnh (nếu có). Ngân sách nên được lập dựa trên lịch phòng bệnh, số lượng đàn, đơn giá và hóa đơn thực tế để tránh thiếu hoặc tính trùng chi phí.

Chi phí nhân công

Người chăn nuôi bế một con gà lông nâu trong chuồng nuôi có nhiều gà
Nhân công chăn nuôi gồm công chăm sóc, vệ sinh, theo dõi sức khỏe và quản lý đàn.

Nhu cầu nhân công phụ thuộc quy mô, mức độ tự động hóa và công việc phải thực hiện hằng ngày. Hộ chăn nuôi tự làm cũng nên ghi nhận công lao động gia đình khi tính đủ giá thành, thay vì xem khoản này bằng không.

  • Quản lý trang trại: Lập kế hoạch nhập giống, mua vật tư, ghi chép chi phí, theo dõi sản lượng và phối hợp xử lý vấn đề kỹ thuật.
  • Chăm sóc đàn gà: Cho ăn, cấp nước, vệ sinh chuồng, thu trứng (nếu có), quan sát sức khỏe và ghi nhận hao hụt.
  • Hỗ trợ kỹ thuật hoặc thú y: Có thể bố trí nhân sự chuyên trách hoặc sử dụng dịch vụ theo nhu cầu và quy mô, không mặc định mọi trang trại đều cần đủ ba vị trí cố định.

Ví dụ, một mô hình trang trại bố trí một quản lý với mức lương 12.000.000 đồng/tháng, một người chăm sóc gà 7.000.000 đồng/tháng và một nhân viên kỹ thuật 10.000.000 đồng/tháng. Nếu duy trì đủ ba vị trí trong 12 tháng, tổng lương cơ bản là (12 + 7 + 10) triệu × 12 = 348.000.000 đồng/năm, chưa tính các khoản phát sinh khác. Với hộ chăn nuôi tự quản lý hoặc thuê nhân sự theo từng đợt, chi phí sẽ thấp hoặc cao hơn tùy cách tổ chức.

Cách tính: Chi phí nhân công của kỳ = Tổng ngày công × Đơn giá công tương ứng + Chi phí nhân sự hoặc dịch vụ được phân bổ cho kỳ, không cộng trùng các khoản đã tính vào chi phí khác.

Chi phí điện, nước

Người phụ nữ đứng trong chuồng gà trắng với nhiều máng ăn và máng uống
Chi phí điện, nước thay đổi theo hệ thống thông gió, làm mát, chiếu sáng và lượng nước sử dụng.

Điện được sử dụng cho sưởi úm, quạt, làm mát, chiếu sáng và các thiết bị khác; nước phục vụ uống, vệ sinh chuồng trại và vận hành hệ thống. Mức tiêu thụ phụ thuộc thiết kế chuồng, mùa vụ, quy mô và quy trình vệ sinh.

  • Tiền điện: Lấy số kWh thực tế theo hóa đơn hoặc đồng hồ phụ, nhân với đơn giá và các thành phần tính phí theo hợp đồng cung cấp điện. Đơn giá cần được đối chiếu với biểu giá và hợp đồng tại thời điểm tính chi phí.
  • Tiền nước: Lấy số m³ tiêu thụ theo đồng hồ và biểu giá thực tế tại địa phương; cộng chi phí bơm, lọc hoặc xử lý nước nếu trang trại tự khai thác nguồn.
  • Phân bổ theo lứa: Nếu nhiều khu chuồng hoặc lứa gà dùng chung hệ thống, cần có phương pháp phân bổ nhất quán theo mức sử dụng hoặc số ngày nuôi.

Ví dụ tính chi phí điện, nước: Nếu sử dụng 1.000 kWh điện với đơn giá tham khảo 1.729 đồng/kWh, tiền điện là 1.729.000 đồng. Nếu sử dụng 100 m³ nước với đơn giá tham khảo 13.800 đồng/m³, tiền nước là 1.380.000 đồng. Tổng cộng 3.109.000 đồng/tháng, tương đương 37.308.000 đồng/năm nếu 12 tháng có cùng mức tiêu thụ và đơn giá, chưa tính các khoản phí khác. Khi lập dự toán, cần sử dụng biểu giá và sản lượng điện, nước thực tế của trang trại, nhất là khi nhu cầu sưởi úm hoặc làm mát thay đổi theo mùa.

Chi phí vận chuyển

Chi phí vận chuyển bao gồm đưa con giống, thức ăn và vật tư về trại, đồng thời vận chuyển gà thịt hoặc trứng đến điểm tiêu thụ. Cần xét quãng đường, loại phương tiện, số chuyến, công bốc xếp và điều kiện giao nhận; những khoản đã nằm trong giá mua phải được loại trừ để tránh tính hai lần.

Ngoài bảy nhóm chi phí trên, người nuôi nên theo dõi chất độn chuồng, thu gom chất thải, bao bì, sửa chữa nhỏ, hao hụt và chi phí vốn nếu có. Đây là những khoản dễ bị bỏ sót khi chỉ tính tiền giống và thức ăn.

Bảng mẫu tính chi phí chăn nuôi gà theo một lứa hoặc kỳ sản xuất

Có thể lập bảng theo cấu trúc dưới đây, điền số liệu từ hóa đơn, nhật ký đàn và chi phí thực tế. Không có một đơn giá cố định phù hợp với mọi trang trại.

Nhóm chi phí Cách ghi nhận để lập dự toán
Thức ăn Kilogram sử dụng × đơn giá; cộng chi phí phối trộn, hao hụt nếu có
Con giống Số con nhập × giá mua thực tế; cộng phí giao nhận
Chuồng trại, thiết bị Chi phí khấu hao hoặc phân bổ trong kỳ; cộng sửa chữa nếu có
Thuốc thú y, vaccine Số lượng và giá sử dụng thực tế; cộng phí dịch vụ
Nhân công Tiền lương, ngày công, công gia đình quy đổi và dịch vụ thuê ngoài
Điện, nước Theo hóa đơn, đồng hồ và chi phí xử lý liên quan
Vận chuyển, phát sinh Cước vận chuyển, bốc xếp, chất độn, hao hụt khác chưa tính ở trên
Tổng chi phí kỳ nuôi Cộng các khoản trên, bảo đảm không tính trùng

Với gà thịt: Chi phí bình quân/con xuất bán = Tổng chi phí lứa nuôi ÷ Số con xuất bán thực tế. Chi phí/kg gà hơi xuất bán = Tổng chi phí lứa nuôi ÷ Tổng khối lượng gà hơi xuất bán (kg). Dùng số con và sản lượng thực tế để phản ánh cả hao hụt.

Với gà đẻ trứng: Chi phí/quả trứng đạt yêu cầu = Tổng chi phí phân bổ cho kỳ sản xuất trứng ÷ Số trứng đạt yêu cầu trong kỳ. Nên ghi riêng chi phí nuôi gà hậu bị và phân bổ hợp lý; tránh cộng lại toàn bộ chi phí đầu tư ban đầu trong mỗi kỳ.

Cách tối ưu chi phí trong chăn nuôi

Tối ưu chi phí không đơn thuần là chọn vật tư rẻ nhất mà là giảm hao hụt, tăng hiệu quả sử dụng thức ăn và bảo đảm đàn gà khỏe mạnh. Người nuôi có thể bắt đầu bằng những công việc sau:

  • Kiểm tra tình trạng chuồng trại: Bảo dưỡng quạt, máng uống, hệ thống cấp ăn và khu vệ sinh để giảm chi phí sửa chữa đột xuất và thất thoát.
  • Lựa chọn giống và quy mô phù hợp: Dự toán theo mô hình nuôi thịt hay nuôi đẻ, nguồn vốn, diện tích và đầu ra; tránh nhập đàn vượt khả năng chuồng nuôi.
  • Quản lý thức ăn và dinh dưỡng: Theo dõi lượng nhập – xuất – tồn, hao hụt và hiệu quả sử dụng thức ăn; chỉ thay đổi công thức khi bảo đảm nhu cầu dinh dưỡng của đàn.
  • Quản lý kỹ thuật và nhân công: Ghi nhật ký sản xuất, phân công việc rõ ràng và lựa chọn mức độ tự động hóa phù hợp, không mua thiết bị chỉ vì kỳ vọng tiết kiệm chung chung.
  • Phòng ngừa dịch bệnh: Áp dụng biện pháp an toàn sinh học trong trang trại, theo dõi sức khỏe, vệ sinh và tiêm phòng theo hướng dẫn thú y để hạn chế rủi ro phát sinh.
  • So sánh hiệu quả giữa các mô hình: Tính đủ diện tích, lao động, thời gian nuôi, tỷ lệ hao hụt và đầu ra. Bài so sánh mô hình nuôi gà thả vườn, công nghiệp và hướng hữu cơ giúp xác định các điều kiện khác nhau trước khi lập dự toán.
Người chăn nuôi dùng xô đỏ cấp nước vào dụng cụ trong chuồng đông gà lông nâu
Ghi chép lượng thức ăn, nước uống và kết quả mỗi lứa giúp phát hiện hao hụt và kiểm soát chi phí.

Khi ghi chép chi phí theo từng lứa hoặc kỳ sản xuất, người nuôi sẽ xác định được khoản nào tăng bất thường và điều chỉnh trên cơ sở dữ liệu thực tế. Điều quan trọng là dùng báo giá, hóa đơn và kết quả đàn của chính trang trại, thay vì lấy một mức chi phí chung áp dụng cho mọi quy mô.

Vietstock 2024 – Cơ hội vàng cho phát triển kiến thức và kỹ năng chăn nuôi

Để có được những kiến thức và kỹ năng mới nhất về chăn nuôi gà, nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ chăn nuôi và các chuyên gia trong ngành đã tham gia triển lãm Vietstock, sự kiện quan trọng và đặc biệt của ngành chăn nuôi, thức ăn chăn nuôi, thủy sản và chế biến thịt tại Việt Nam. Vietstock 2023 đã diễn ra thành công, đạt 12.906 lượt khách tham quan trong 03 ngày diễn ra triển lãm. Trong đó, 96,5% khách tham quan làm việc trong ngành chăn nuôi, thức ăn chăn nuôi, chế biến thịt và thủy sản.

Triển lãm Vietstock 2024 sẽ được tổ chức từ 09 đến 11 tháng 10 năm 2024 tại SECC, Tp.HCM, với quy mô diện tích 15.000m2 và sự tham gia của hơn 400 đơn vị trưng bày từ hơn 50 quốc gia và vùng lãnh thổ. Vietstock 2024 sẽ là cơ hội cho người chăn nuôi, doanh nghiệp tiếp cận công nghệ sản xuất hiện đại, gặp gỡ các đối tác, tìm kiếm cơ hội kinh doanh, thúc đẩy phát triển ngành chăn nuôi bền vững.

Bên cạnh đó, để giúp người nuôi bổ sung kiến thức chăn nuôi gà đẻ trứng hiệu quả về chi phí và bền vững, Vietstock tổ chức hội thảo đầu bờ chuyên ngành chăn nuôi gà đẻ trứng vào ngày 13/08/2024 tại Tiền Giang. Hội thảo sẽ được dẫn dắt bởi các chuyên gia trong ngành chăn nuôi gà đến từ các hiệp hội, các doanh nghiệp hàng đầu.

Đăng ký tham dự hội thảo đầu bờ: https://forms.gle/Vmgr29xq37DxXucV6

Đăng ký tham quan triển lãm: https://ers-vn.informa-info.com/vsv24
Đặt gian hàng: https://www.vietstock.org/dat-gian-hang/

Để biết thêm thông tin chi tiết, Quý vị vui lòng liên hệ Ban tổ chức:

Chia sẻ:
×

FanPage

Vietstock Vietnam