Nuôi Gà Đẻ Trứng: Chuồng Trại, Dinh Dưỡng Và Quản Lý Năng Suất

  20/08/2023

Nuôi gà đẻ trứng hiệu quả cần chú ý chuồng trại, mật độ, ánh sáng, khẩu phần và sức khỏe đàn. Tìm hiểu cách chuyển gà vào chuồng đẻ, bố trí ổ, thu nhặt và bảo quản trứng, cùng những chỉ tiêu cần theo dõi để quản lý năng suất.

Nuôi gà đẻ trứng hiệu quả cần kết hợp lựa chọn giống phù hợp, chuẩn bị chuồng nuôi, quản lý ánh sáng, khẩu phần, sức khỏe đàn và quy trình thu trứng. Dù nuôi gà đẻ trên nền hay trong hệ thống lồng, người chăn nuôi cần theo dõi sản lượng trứng, lượng thức ăn tiêu thụ và tỷ lệ trứng đạt chất lượng để điều chỉnh kỹ thuật kịp thời. Những hướng dẫn dưới đây tập trung vào các khâu quan trọng từ khi chuyển gà hậu bị sang chuồng đẻ đến thu nhặt, bảo quản trứng.

Đàn gà mái lông nâu đang ăn bên máng trong hệ thống chuồng lồng, có trứng trên băng chuyền thu gom
Đàn gà đẻ trứng được bố trí trong hệ thống lồng với máng ăn và băng chuyền thu trứng.

Kỹ thuật chăn nuôi gà đẻ trứng

Năng suất trứng không chỉ phụ thuộc vào giống mà còn chịu tác động của điều kiện chuồng, chương trình chiếu sáng, dinh dưỡng và phòng bệnh. Các kỹ thuật dưới đây nên được điều chỉnh theo giống gà, quy mô đàn và hệ thống nuôi thực tế.

Chuẩn bị chuồng trại và dụng cụ nuôi

Chuồng trại được chuẩn bị tốt giúp gà dễ tiếp cận thức ăn, nước uống, giảm căng thẳng khi chuyển đàn và thuận tiện khi thu trứng. Cùng với việc thiết kế thông thoáng, cơ sở chăn nuôi cần thực hiện các biện pháp an toàn sinh học trong trang trại để kiểm soát người, phương tiện, vật dụng và động vật ra vào khu nuôi.

  • Vị trí xây dựng chuồng trại: Ưu tiên nơi cao ráo, thoát nước tốt, thuận tiện cấp điện và nước sạch; có hàng rào, lối ra vào được kiểm soát và khu vực thu gom chất thải. Khoảng cách với khu dân cư, công trình công cộng và cơ sở chăn nuôi khác cần đáp ứng các quy định áp dụng tại địa phương, không chỉ dựa vào cảm nhận “xa hay gần”.
  • Thiết kế chuồng trại: Diện tích, cách bố trí lồng hoặc khu nuôi trên nền cần phù hợp với số gà, giống nuôi và yêu cầu thông gió. Chuồng nên hạn chế nắng chiếu trực tiếp, có mái che, hệ thống cấp thoát nước, chiếu sáng, máng ăn, máng uống và khu xử lý chất thải. Khi xác định quy mô, có thể tham khảo cách tính diện tích chuồng nuôi gà theo từng mô hình để tránh thiếu không gian vận hành.
  • Ánh sáng và nhiệt độ: Gà đẻ cần chương trình chiếu sáng ổn định, phù hợp với giống và tuổi đàn. Ở nhiều dòng gà đẻ thương phẩm, thời gian chiếu sáng được tăng dần và có thể đạt khoảng 16 giờ/ngày khi đàn bước vào giai đoạn đẻ ổn định; không nên tăng hoặc giảm đột ngột. Cần theo dõi thời lượng và cường độ chiếu sáng tại vị trí gà, thay vì chỉ chọn bóng đèn theo công suất 75–100 W hay tính W/m². Đồng thời duy trì thông gió, giảm nóng và tránh gió lùa trực tiếp.
  • Dụng cụ ăn, uống: Máng ăn và máng uống phải đủ vị trí tiếp cận, được đặt ở độ cao phù hợp và làm từ vật liệu dễ vệ sinh. Nước uống cần sạch và sẵn có liên tục, nhất là khi thời tiết nóng. Kiểm tra máng, đường nước và lượng thức ăn còn dư hằng ngày để xử lý rò rỉ, tắc nghẽn hoặc hao hụt, không tùy tiện giảm số máng vào mùa lạnh.
Người chăn nuôi cầm trứng gà trước dãy lồng nuôi gà đẻ nhiều tầng
Thiết kế chuồng gà đẻ cần thuận tiện cho việc cho ăn, cấp nước, kiểm tra đàn và thu trứng.

Chuyển gà lên chuồng đẻ

Khi gà hậu bị chuẩn bị bước vào thời kỳ đẻ, cần bố trí thời gian chuyển đàn để gà thích nghi với máng ăn, máng uống, ổ đẻ và ánh sáng của khu nuôi mới. Nên theo dõi khối lượng, độ đồng đều và sức khỏe đàn, đồng thời hạn chế các thao tác gây stress trong giai đoạn này.

  • Thời điểm chuyển: Nhiều đàn gà đẻ thương phẩm được chuyển sang khu đẻ trước khi xuất hiện trứng đầu tiên ít nhất khoảng hai tuần; thời điểm cụ thể có thể sớm hơn 18–20 tuần tùy dòng giống và chương trình nuôi hậu bị. Cần căn cứ khối lượng và độ đồng đều thực tế. Nếu sản xuất trứng thương phẩm để ăn thì không cần nuôi kèm gà trống; gà trống chỉ cần thiết khi mục tiêu là tạo trứng có phôi để ấp nở.
  • Ánh sáng trước khi chuyển: Điều chỉnh cường độ chiếu sáng tại chuồng hậu bị từng bước để tương thích với chuồng đẻ. Sau khi chuyển, duy trì lịch chiếu sáng nhất quán theo hướng dẫn quản lý của dòng gà, tránh thay đổi đột ngột khiến đàn giảm ăn hoặc xáo trộn sinh hoạt.
  • Vận chuyển và chăm sóc sau chuyển: Chọn thời điểm mát, dùng lồng vận chuyển có thông gió và không nhồi nhét gà. Khi thả đàn vào chuồng mới, ưu tiên cho gà tiếp cận nước sạch, thức ăn phù hợp và quan sát khả năng ăn uống, đi lại trong những ngày đầu. Chỉ bổ sung điện giải, vitamin hoặc sản phẩm hỗ trợ khi có nhu cầu và theo hướng dẫn chuyên môn, không mặc định phải pha muối cho mọi đàn.
  • Theo dõi thích nghi: Hoàn tất chuyển đàn trước thời điểm dự kiến đẻ để gà quen môi trường mới. Ghi nhận số gà bỏ ăn, khối lượng, tỷ lệ chết, tình trạng hô hấp và những dấu hiệu bất thường; liên hệ cán bộ thú y khi có triệu chứng bệnh.

Bên cạnh việc theo dõi gà sau chuyển chuồng, trang trại nên đối chiếu lịch phòng bệnh và tình trạng sức khỏe đàn với cán bộ thú y. Một chương trình vaccine phù hợp cần được xây dựng theo giống, nguy cơ dịch bệnh tại khu vực và hướng dẫn của cơ quan chuyên môn, thay vì dùng chung một lịch tiêm cho mọi đàn.

Mật độ nuôi phù hợp

Mật độ nuôi cần được xác định theo giống gà, trọng lượng cơ thể, cách nuôi trong lồng hay trên nền, thiết kế máng ăn và khả năng thông gió. Cùng một số lượng gà, chuồng hở và chuồng kín có thể cần phương án bố trí rất khác nhau.

Nếu mật độ quá cao, gà có thể khó tiếp cận thức ăn, nước uống hoặc ổ đẻ, tăng cạnh tranh và nguy cơ trứng bẩn, trứng vỡ. Người nuôi cần kiểm tra cả diện tích sử dụng được và tình trạng phân bố đàn trong chuồng, thay vì chỉ tính số con trên diện tích đất.

Số lượng máng ăn, núm uống và ổ đẻ phải phù hợp với quy mô đàn. Cần quan sát tại thời điểm gà ăn hoặc uống nhiều nhất: nếu có hiện tượng tranh giành, dồn đống hay nhiều con không tiếp cận được thì phải điều chỉnh cách bố trí.

Trong thời tiết nóng ẩm, nhu cầu thông gió và nước uống tăng, vì vậy không nên giữ mật độ cao chỉ để tiết kiệm diện tích. Ngược lại, mùa lạnh vẫn cần đủ không gian và trao đổi không khí; không nên tăng mật độ tùy tiện để giữ ấm.

Với một số mô hình nuôi gà đẻ trên nền, mức khoảng 3–3,5 con/m² có thể được sử dụng làm ví dụ để lên phương án diện tích ban đầu. Đây không phải tiêu chuẩn chung cho tất cả giống và hệ thống chuồng. Mật độ thực tế cần đối chiếu với khuyến nghị của nhà cung cấp giống, thiết bị, yêu cầu phúc lợi và điều kiện thông gió.

Chế độ dinh dưỡng cho gà đẻ trứng

Khẩu phần gà đẻ cần đáp ứng nhu cầu tạo trứng và duy trì thể trạng. Khi sản lượng, khối lượng trứng hoặc mức tiêu thụ thức ăn thay đổi, người nuôi cần đánh giá lại khẩu phần thay vì duy trì một công thức cố định trong suốt chu kỳ đẻ.

  • Thành phần dinh dưỡng: Thức ăn cần đủ năng lượng, protein, axit amin thiết yếu, canxi, phốt pho, vitamin và khoáng. Ví dụ, một số công thức gà đẻ có đạm thô 16–18%, béo thô 3–4%, xơ thô 5–6%, tro thô 10–12%, canxi 3–4%, phốt pho 0,6–0,8%, lysine 0,8–1%, methionine + cystine 0,7–0,8% và năng lượng trao đổi 2.600–2.800 kcal/kg. Đây là các khoảng thành phần tham khảo từ những khẩu phần cụ thể, không phải một công thức bắt buộc cho mọi dòng gà hoặc mọi giai đoạn. Cần đối chiếu với tài liệu của dòng gà và tình trạng vỏ trứng để điều chỉnh.
  • Lượng thức ăn: Trong thực tế có thể gặp mức khoảng 120–130 g/con/ngày ở một số đàn gà đẻ, nhưng những dòng khác có thể tiêu thụ thấp hơn tùy thể trọng, năng suất và điều kiện môi trường. Có thể chia thành hai bữa hoặc sử dụng hệ thống cấp ăn phù hợp; tỷ lệ 40% sáng và 60% chiều là phương án tham khảo chứ không bắt buộc. Điều quan trọng là theo dõi lượng ăn thực tế, thức ăn thừa, sản lượng và khối lượng trứng.
  • Chất lượng thức ăn: Bảo quản ở nơi khô, thoáng, tránh ẩm mốc và kiểm soát nguyên liệu đầu vào. Không sử dụng thức ăn có chất cấm; việc dùng thuốc trong chăn nuôi phải đúng quy định và chỉ định chuyên môn. Chất lượng thức ăn ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng trứng và tổng chi phí, vì vậy cần ghi nhận mức tiêu thụ và đối chiếu với các khoản chi phí trong chăn nuôi gà để đánh giá hiệu quả.
  • Vitamin và nguyên tố vi lượng: Cần được cung cấp đầy đủ trong khẩu phần cân đối. Khi trời nóng, gà có thể giảm ăn, từ đó giảm lượng dưỡng chất hấp thu; nên kiểm tra lượng nước, chất lượng thức ăn và mức ăn trước khi quyết định bổ sung vitamin. Không mặc định thời tiết nóng làm gà thiếu vitamin A, D hoặc E và không bổ sung liều cao tùy ý.
  • Canxi – phốt pho: Đây là hai khoáng chất quan trọng đối với xương và quá trình hình thành vỏ trứng. Nhu cầu canxi có thể tăng theo giai đoạn đẻ, trong khi phốt pho cần được cân đối để tránh thừa hoặc thiếu. Nếu vỏ trứng mỏng, dễ nứt, cần kiểm tra khẩu phần, kích thước hạt nguồn canxi, lượng ăn và sức khỏe đàn trước khi thay đổi tỷ lệ khoáng.
Người chăn nuôi cầm bao thức ăn giữa đàn gà lông trắng và gà trống trong chuồng
Khẩu phần cần được điều chỉnh theo nhu cầu dinh dưỡng và mức tiêu thụ của đàn gà đẻ.

Chăm sóc gà trống

Gà mái vẫn đẻ trứng bình thường dù không có gà trống. Đối với trang trại sản xuất trứng thương phẩm để ăn, nuôi gà trống không phải yêu cầu bắt buộc. Chỉ khi muốn sản xuất trứng có phôi phục vụ ấp nở, người nuôi mới cần quản lý thêm đàn gà trống và tỷ lệ ghép phối.

Với đàn sinh sản, thời điểm ghép phối và tỷ lệ trống/mái phụ thuộc giống, tuổi và khả năng phối giống. Ở một số đàn, gà trống bắt đầu được khai thác phối giống quanh 21–22 tuần tuổi, nhưng cần căn cứ mức độ thành thục thực tế. Mức khoảng 1 trống/8–9 mái là một ví dụ tham khảo ở một số đàn giống, không nên áp dụng cứng cho mọi dòng gà; cần theo dõi tỷ lệ trứng có phôi để điều chỉnh.

Cần theo dõi thể trạng, chân, khả năng vận động và hành vi của gà trống. Những con có dấu hiệu bệnh, bị thương hoặc không đáp ứng khả năng phối giống cần được kiểm tra và tách theo đánh giá chuyên môn; không loại bỏ chỉ vì chúng ít hoạt động hoặc đứng gần ổ đẻ.

Kỹ thuật lót ổ cho gà đẻ 

Ổ đẻ sạch, khô và bố trí đúng vị trí giúp hạn chế gà đẻ xuống nền, giảm tỷ lệ trứng bẩn hoặc nứt vỡ. Với hệ thống nuôi lồng có khay thu trứng, cần kiểm tra độ dốc sàn và bộ phận dẫn trứng thay vì bố trí ổ lót rơm như mô hình nuôi trên nền.

  • Chất liệu lót ổ: Với mô hình sử dụng ổ đẻ có lót, có thể dùng trấu, phoi bào, rơm khô hoặc vật liệu thích hợp, miễn sạch, khô, mềm và có khả năng hút ẩm. Loại bỏ ngay chất lót bị ướt, mốc hoặc dính nhiều phân.
  • Thời điểm chuẩn bị ổ: Nên chuẩn bị và cho gà làm quen với ổ trước khi đàn bắt đầu đẻ, thường quanh giai đoạn chuẩn bị vào đẻ ở khoảng 18–20 tuần đối với một số dòng gà thương phẩm. Tuổi đẻ đầu tiên thay đổi theo giống và chương trình nuôi. Vệ sinh, làm khô ổ trước khi đưa vào sử dụng.
  • Cách thức lót ổ: Có thể tham khảo lớp lót dày khoảng 5–10 cm tùy kiểu ổ và vật liệu; quan trọng là đủ êm, không gây ẩm và không giữ trứng bẩn. Kiểm tra hằng ngày, thay vật liệu khi bị ẩm hoặc bẩn thay vì chỉ thay cố định hai lần mỗi tuần. Đặt ổ ở vị trí yên tĩnh, tránh nắng chiếu trực tiếp.
  • Số lượng và phân bố ổ đẻ: Với kiểu ổ cá thể, mức khoảng 5 gà mái/ổ có thể dùng để ước tính ban đầu, sau đó điều chỉnh theo giống và thiết kế. Ổ cần phân bố để đàn dễ tiếp cận, tránh gà chen lấn hoặc đẻ trứng xuống nền.
Gà mái nằm trong ổ lót rơm với những quả trứng bên dưới
Ổ đẻ có lớp lót sạch, khô và đủ êm giúp hạn chế trứng bị bẩn, nứt vỡ.

Thu nhặt và bảo quản trứng

Thu nhặt trứng thường xuyên giúp hạn chế trứng bị dập vỡ, dính bẩn hoặc lưu lại quá lâu trong môi trường nóng. Với các đàn có nhiều trứng, có thể bố trí khoảng bốn lượt thu/ngày như một lịch tham khảo; số lượt thực tế phụ thuộc hệ thống ổ đẻ, thời điểm đẻ tập trung và nhiệt độ chuồng.

Khi thu trứng thủ công, nên dùng tay sạch hoặc dụng cụ phù hợp, tránh va đập và không dùng vật sắc để cạy trứng. Sắp xếp vào khay sạch, khô; không đặt vật nặng lên trứng hoặc xếp chồng quá cao khi vận chuyển.

Trứng cần được phân loại theo kích cỡ, tình trạng vỏ và mức độ sạch. Tách riêng trứng nứt, vỡ hoặc bẩn bất thường để xử lý theo quy trình an toàn thực phẩm; không đưa trứng hư vào nhóm trứng thương phẩm đạt chuẩn. Ghi số lượng, ngày thu và tỷ lệ trứng loại để theo dõi chất lượng đàn.

Trứng thương phẩm sau thu nhặt cần được bảo quản sạch, tránh ánh nắng trực tiếp, hạn chế thay đổi nhiệt độ đột ngột và tuân thủ yêu cầu bảo quản, phân phối theo sản phẩm và điều kiện áp dụng. Đối với trứng dùng để ấp, điều kiện bảo quản khác với trứng ăn; khoảng 13–18°C và độ ẩm 75–80% có thể gặp trong hướng dẫn bảo quản trứng giống ngắn ngày, không nên mặc định là nhiệt độ phù hợp cho mọi loại trứng thương phẩm. Không dùng máy sấy nóng để bảo quản trứng.

Người phụ nữ cầm khay trứng vừa thu nhặt tại trang trại gà đẻ nuôi lồng
Trứng cần được thu nhặt, phân loại và ghi nhận số lượng thường xuyên để kiểm soát chất lượng.

Để đánh giá hiệu quả nuôi gà đẻ trứng, ngoài quan sát đàn, người chăn nuôi nên duy trì bảng theo dõi sản lượng hằng ngày:

Chỉ tiêu Cách ghi nhận Ý nghĩa
Tỷ lệ đẻ (%) Số trứng thu trong ngày / số mái hiện có × 100 Theo dõi năng suất đàn theo ngày
Tỷ lệ trứng loại (%) Số trứng nứt, vỡ, bẩn không đạt / tổng số trứng thu × 100 Theo dõi chất lượng thu nhặt và bảo quản
Lượng thức ăn (g/con/ngày) Tổng thức ăn tiêu thụ trong ngày (kg) / số gà bình quân × 1.000 Đối chiếu khẩu phần với sản lượng
Sức khỏe và hao hụt Ghi số gà bệnh, chết, loại thải và các can thiệp thú y Phát hiện bất thường và kiểm soát thiệt hại

Số liệu sản lượng, thức ăn và tình trạng sức khỏe nên được lưu cùng nhật ký chăm sóc và hồ sơ thú y của trang trại để có thể đối chiếu giữa các tuần và các lứa gà.

Ấp bóng của gà

Ấp bóng là trạng thái gà mái có xu hướng nằm lì trong ổ, có hành vi bảo vệ ổ và giảm hoạt động ăn uống, ngay cả khi trong ổ không có trứng. Đây là biểu hiện của bản năng ấp ở một số giống, có thể làm giảm sản lượng trứng thương phẩm nếu kéo dài.

Khi xuất hiện gà ấp bóng, cần thu trứng đều, kiểm tra ổ đẻ, bảo đảm đàn được tiếp cận thức ăn và nước uống, đồng thời quan sát tình trạng thể chất của từng con. Có thể tách tạm gà ấp bóng sang khu vực sạch, thông thoáng, có đủ nước và thức ăn để theo dõi, rồi đưa trở lại đàn khi hành vi đã ổn định. Không nhúng gà vào nước hoặc sử dụng biện pháp gây lạnh, gây đau để ép gà ngừng ấp.

Vietstock – Gặp gỡ các chuyên gia đầu ngành chăn nuôi

Triển lãm Vietstock 2023 là cơ hội tốt để các doanh nghiệp chăn nuôi mở rộng quan hệ kinh doanh và tiếp xúc trực tiếp với các khách hàng tiềm năng. Với sự tham gia của các chuyên gia đầu ngành và 350 đơn vị triển lãm đến từ hơn 30 quốc gia và khu vực, Vietstock sẽ là diễn đàn khoa học, trao đổi chuyên môn, cập nhật và chia sẻ các giải pháp công nghệ mới.

Tại triển lãm, bên cạnh việc lắng nghe chia sẻ từ các chuyên gia hàng đầu, khách tham quan còn có cơ hội tham gia vào các hoạt động nổi bật như: gian hàng phát triển bền vững, gian hàng trứng: Hội thảo trứng, Trứng Showcase; Phát trứng miễn phí; Cuộc thi và trình diễn….

Triển lãm sẽ được tổ chức trong 3 ngày từ 11 đến 13 Tháng 10, 2023 (thứ Tư – thứ Sáu) Tại Trung tâm Hội chợ và Triển Lãm Sài Gòn (SECC), 799 Nguyễn Văn Linh, Quận 7, TP. HCM. Năm nay, Vietstock 2023 sẽ được tổ chức đồng thời với Triển lãm Thủy sản Aquaculture Vietnam, mang đến cho khách hàng hiểu biết toàn diện về nuôi trồng thủy sản, chế biến thịt, thức ăn chăn nuôi.

Tham dự Vietstock 2023 ngay và nhận nhiều giá trị thiết thực cho mô hình chăn nuôi của bạn.

————————–

Đăng ký trưng bày: https://vietstock.org/dat-gian-hang/

Đăng ký tham quan: https://ers.ubmthailand.com/vs23

————————–

Box thông tin:

Để biết thêm thông tin chi tiết, Quý vị vui lòng liên hệ Ban tổ chức:

Chia sẻ:
×

FanPage

Vietstock Vietnam